MINE Yositaka.
La vivo kaj verkoj de V.Eroŝenko.

“Mi estas blinda, mi blindiĝis kiam mi estis kvar-aĝa. Kun larmoj kaj plendoj mi forlasis le regnon de l’ brila sunlumo. Ĉu tio ĉi estis por mi bono aŭ malbono, mi ankoraŭ ne scias. La nokto daŭras longe kaj daŭros ĝis kiam mi spiros. [tiel!]” (V.Eroŝenko: “Unu paĝeto en mia lerneja vivo”, 1923).
“La nevidantaj okuloj ne povis fari lin malfeliĉa. La mondo, kiun li povis vidi tre mallongan tempon per la koro de malgranda infano, estis ĉio, kion li vidis per siaj propraj okuloj… Liaj okuloj vidis la haŭton de la homoj unukolora kaj ankaŭ la mondomapon unukolora. Kaj li vagadis tra sia unuecigita mondo. Li amikiĝis kun teroj kaj homoj tra la mondo, kiuj estas unukoloraj en liaj okuloj. Li ne havis tiajn okulojn, kiaj barus tion al li per sorĉe alloga kolorigo. Eroŝenko devus estis feliĉa pro tio, ke li estas blinda”. (Vortoj de la japana ĵurnalisto HASEGAWA Nyozekan, 1921, trad. MINE Yositaka).
La NEVIDANTA HEROO dum sia 62-jara vivo senhalte vagadis tra la eŭrazia kontinento de la okcidente ekstrema Britio ĝis la orienta Japanio, de la suda Hindio al la norda arkta regiono, kaj per sia koro vidis pli ol multaj vidantoj. Li verkis kaj en la japana lingvo kaj en Esperanto. Li fariĝis amiko de Lusin, ĉina granda verkisto, kaj multe aliaj intelektaj homoj en orienta Azio. Liaj nomo kaj verkoj restas pli bone memorataj en orienta Azio ol en lia hejmlando kaj Eŭropo, kie lia merito estas ankoraŭ maljuste ignorata.
Vasilij Jakovleviĉ Eroŝenko naskiĝis la 12-an de januaro 1890, t.e. la 31-an de decembro 1889 laŭ tiama rusa kalendaro, en Obuĥovka, malgranda vilaĝo en suda Rusio, proksima al Ukrainio. Sian vidkapablon li perdis pro la febro de morbilo. Kiam li fariĝis 9-jara, oni sendis lin al lernejo por blindaj infanoj en Moskvo, ĉar la familio estis tiel bonhava, ke preskaŭ ĉiuj el sep gefiloj ricevis altan edukon. Kial la sentema knabo pasigis ok jarojn en la lernejo izolita de ekstera mondo, li poste priskribis en “Unu paĝeto en mia lerneja vivio”: La nokto instruis al li antaŭ ĉio pridubi ĉion kaj ĉiujn, dum tage oni instruis lin kredi ĉian vorton de aŭtoritatoj por trankvile kaj komforte vivi en la fermata societo.
Fininte la lernejojn en 1907, 17-jara Eroŝenko aliĝis al blindula orkestro en Moskvo. Tiutempe li renkontis esperantistinon, Anna Ŝarapova (1863-1923), bofratino de Pavel Birjukov, disĉiplo kaj biografo de Lev Tolstoj, de kiu ŝi mem esperantigis kelkajn verketojn. Ŝi parolis pri Esperanto kaj konsilis lin lerni ĝin kaj iri al Anglio por plu studi muzikon. Tio estis la unua turnopunkto en lia vivo. En februaro 1912, portante la verdan stelon, la nevidanta junulo sola vojaĝis tra Eŭropo. Survoje li estis bonvenigita kaj prizorgita de samideanoj en Germanio, Francio kaj Anglio. En Londono lin bonvenigis blindulo-esperantisto W.P. Merrick (1868-1956), kaj UEA-delegito P.Blaise (1880-, belgo loĝanta en Londono).
“…Dek tagoj[n] mi loĝis ĉe gesinjoroj Blaise kaj tiu tempo estis la plej feliĉa el mia vivo en Anglujo…”, li poste rakontis en La Ondo de Esperanto (jan. 1913). Post tri monatoj oni lin akceptis en la altlernejon por blinduloj (Royal Normal College), sed jam en septembro de la sama jaro li forlasis Londonon kaj reiris al Rusio.
Reveninte al Moskvo, li denove ludis violonon en la orkestro, sed lia sopiro al nekonataj landoj ne plu dormis. Lia sekvanta celo estis Japanio kaj li baldaŭ komencis lernadon de la japana lingvo. En aprilo 1914, Eroŝenko alvenis Tokion tra Siberio, kaj la 24-jara rusa esperantisto estis varme akceptita de tieaj samideanoj.
Jam en 1906 fondiĝis Japana Esperantista Asocio kaj aperis ĝia organo La Japana Esperantisto. Okazis kongresoj en 1906 kaj 1907. Sed baldaŭ regresis la aktivado de la unuaj esperantistoj, inter kiuj troviĝis famaj socialistoj kaj anarkistoj krom naciistoj. La furioza persekutato ilin batis: Japanio koloniigis Koreion en 1910, kaj dum la imperiista registaro agresis ekstere ĝi subpremis ĉiajn progresajn homojn interne. Kiam venis Eroŝenko, obstinaj adeptoj de la lingvo ankoraŭ penis reaktivigi la movadon, por kio li multe kontribuis, montrante ĝian vivantecon al la publiko. La blindula kolegio de Tokio akceptis lin, kiu tie lernis la arton de masaĝo kiel okupon de blindulo. Li ankaŭ instruis Esperanton al kolegoj, el kiuj poste kreskis gvidantoj de la blindula Movado en kaj ekster Esperantio.

Inter progresemuloj.
Baldaŭ en Eŭropo eksplodis la milito. Tiutempe al Tokio venis bahaano, Agnes Alexander (1875-1971). Ŝi anticipe aŭdis pri Eroŝenko de Anna Ŝarapova, kiu laboris ĉe la sidejo de UEA en Ĝenevo dum la milito. Kiel li, Alexander kontribuis al la Esperanto-movado en Tokio. Kaj ŝia religio lin interesis. Kvankam li ne fariĝis ĝia adepto, li kun ŝia helpo esperantigis Kaŝitaj vortoj de ĝia fondinto Baha’u’llah el ĝia angla traduklo en 1915.
En la komenco de 1915 li renkontis la faman dramiston AKITA Uzyaku (1883-1962). Kaj tio estis lia dua turnopunkto. Dum Akita fariĝis fervora esperantisto, li ankaŭ siaflanke donis grandan influon al Eroŝenko, kiu de la nova amiko estis prezentita al la rondoj de intelektulo kaj progresemaj homoj. Kaj la sentema junulo vivis inter ili en la ŝanĝiĝanta socio.
En 1916 post naŭ-jara interrompo japanoj havis la 3-an Esperanto-kongreson. Tie Eroŝenko parolis pri mondpaco kaj esperantismo, kaj ludante balalajkon kantis rusajn popolkantojn. En tiu tempo ne nur esperantistaj kunvenoj, sed ankaŭ aliaj publikaj kunvenoj invitis lin kiel prelegiston pri Esperanto kaj la rusa literaturo, kaj lin ofte akompanis Akita kiel lia interpretisto.
En julio tiujara lia vagemo tamen forveturigis lin al sudaziaj landoj. Adiaŭante japanajn amikojn, li unue iris al Bangkoko en Siamo kun intenco tie fondi lernejon por blinduloj, sed post duonjara vegetado li pluiris al Ranguno kaj al Moulmein, ambaŭ en Birmo, tiam brita kolonio. En Moulmein oni faris lin instruisto de blindula lernejo. Baldaŭ li tamen pluen celis al Hindio kaj atingis Kalkaton. Dume okazis la revolucio en Rusio kaj ĉiuj rusoj estis suspektataj de la brita kolonia registaro. Ankaŭ al Eroŝenko estis malpermesite kontakti la tieajn loĝantojn, kaj li estis forpelita el Hindio kaj devis reiri al Japanio.

La verkisto famiĝas.
Tri jarojn post la adiaŭo, li denove aperis en Tokio en Julio 1919, kie li revidis malnovajn amikojn. Ŝanĝiĝis la mondo. La bolŝevikoj akiris la potencon en Rusio kaj finis la militon. Homoj ekparolis pri internaciismo, demokratio, socialismo kaj la venko de la proletaro. Ankaŭ la Esperanto-movado vigliĝis en Japanio kaj allogis studentojn. En la fino de tiu jaro nova organizo, Japana Esperanto-Instituto, estis fondita de la junuloj gvidataj de OSAKA Kenzi (1888-1969, laŭdanto de la zamenhofa homaranismo, poste akademiano kaj Honora Membro de UEA).
En tiu tempo juna socialist0, TAKATU Seido (1893-1974, unu el la fondintoj de Komunista Partio de Japanio en 1922 kaj post la dua mondmilito vicprezidanto de la parlamento el Socialista Partio), vizitis kurson de Osaka. Li fariĝis intima amiko de Eroŝenko, kaj nia heroo akiris novajn amikojn inter socialistoj.
Pro la milito kaj revolucio li jam ne ricevis monon de la patro. La japanaj amikoj subtenis lian vivon, kaj li komencis japanlingve verki fabelojn kaj rakontojn en diversaj gazetoj kun la helpo de sia malnova amikino KAMITIKA Itiko (1888-1980, siatempe ĵurnalistino kaj post la dua mondmilito deputito el Socialista Partio) kaj aliaj amikoj. Al la japana legantaro plaĉis liaj rakontoj kun justemaj kaj humanismaj temoj, prezentataj en liaj karakteriza stilo kaj kurioza paroltono: 
“Mi volas forgesi tiun tagon, ĉiam volas, ĉiam penas forgesi ĝin, sed ve…
Tio estis vintra tago, malvarma kaj malĝoja, sed en mia koro estis ankoraŭ pli malvarme, mia animo estis ankoraŭ pli malĝoja, -- certe, oni ne havas aparatojn por mezuri malvarmecon de l’ homa koro, nek malĝojon de l’ homa animo”. 
(“Stranga kato”, unue verkita japanlingve en 1921, Esperante reverkita en 1924).

Eroŝenko debutis kiel verkisto japanlingva. Kvankam li verkis nur fabelojn kaj rakontojn, oni nomis lin “blinda poeto” pro la lirikeco de liaj verkoj. Se temas pri Esperantaj verkoj en Japanio, li postlasis nur kelkajn paroladojn kaj unu solan poemon: “Antaŭdiro de ciganino”, kiun li deklamis en la 7-a Kongreso de Japanaj Esperantistoj en 1920 kun la akompano de la japana traduko de Akita:
“Sed memoru, ne forgesu,
Mia nobla belulin’
Estas io en la mondo,
Kio ne perfidos vin”.
(“Antaŭdiro de la ciganino”, 1921).

En septembro 1920 du junaj pentristoj pentris liajn portretojn. Unu el ili, “Portreto de s-ro Eroŝenko” de NAKAMURA Tune (1888-1924), gajnis grandan laŭdon de la publiko kaj tio ankaŭ famigis lian nomon. La verko de Nakamura estas nun konsiderata unu el la plej grandaj rikoltoj de la japana moderna belarto.

Ekzilo de poeto.
En printempo de 1921, Eroŝenko plurfoje partoprenis mitingojn de socialistoj kaj proletoj, kaj ankaŭ la unumajan feston kun TAKATU Seido kaj aliaj amikoj. En unu el tiuj kuvenoj la faris prelegon kaj aludis la neeviteblecon de la monda revolucio. La aŭskultantaron emociis lia parolado plena de humaneco kaj lirikeco. Sed liaj agadoj samtempe incitis la registaron, kiu nervoze timis influadon de la rusa revolucio. En la fino de majo li estis arestita kaj forpelita el Japanio. Kontraŭ la protestoj de liaj amikoj, inter kiuj troviĝis famaj verkistoj, la polico respondis, ke li estas danĝera pro tio, ke li estas “poeto”.
Baldaŭ liaj amikoj kolektis ĉirkaŭ dudek verkojn en tri libroj kaj eldonis du en la sama jaro kaj la train en 1924. Ni legas en jena fragmento, kio allogas japanajn legantojn:
 
“Kaĝo, ankoraŭ malvasta kaĝo… Ĉie nur kaĝo!”
Li facile saltis kaj proksimiĝis al la kaĝo.
“Hej, kanario, vi rapidu eliri, eliru! Rapide flugu al la libera mondo! Tiu bela arbaro en la lunlumo atendas vin!” Li diris, per sia kruro facile batis kaj disrompis la kaĝon. La kanario timigita tremetis kaj baraktis por forkaŝi sin en la plej malproksiman angulon de la kaĝo.
“Mi donas al vi liberon. Tuj rapide flugu el tiu malvasta kaĝo! Rapide flugu al la libera mondo!...”
Sed tamen al la kanario ŝajnas, ke la libera mondo estas plej terura kaj maltrankviliga kaj la libero estas timiga”. 
(“Malvasta kaĝo”, trad. Miyamoto Masao).
Li estis sendita al Vladivostoko, kie tiam regis la kontraŭrevolucia forto, kaj oni ne permesis al li eniri Sovetion, kvankam li volis reiri hejmen tra Siberio. Li do devis sin turni al Ĉinio. Kaj tio fariĝis lia tria turnopunkto.

Novaj amikoj.
En oktobro de 1921 li atingis Ŝanhajon, kie UEA-delegito Hujucz (1897-1986), ĵurnalisto; vicprezidanto de la Ĉina Politika Interkonsiliĝa Konferenco en 1979) akceptis lin kiel instruiston de la Esperanta lernejo fondita en 1920.
Lusin (1881-1936) en Pekino atentis pri tiu blinda poeto forpelia de la japana registaro. Lusin, kiu plene regis la japanan lingvon studinte en Japanio, legis kaj mem tradukis kelkajn el liaj japanlingvaj verkoj kaj kune kun Hujucz eldonigis ĉinlingvan Fabelaro de Eroŝenko en januaro 1922 en Ŝanhajo. En februaro Lusin kaj lia amiko CAI Yuanpei (1868-1940, siatempe rektoro de la Pekina Universitato), invitis Eroŝenkon kiel docenton de la ĵus fondita kurso de Esperanto en la universitato. Li instruis Esperanton kaj la rusan literaturon, loĝante ĉe Lusin kaj ties frato ZHUO Zouren (1885-1966, verkisto-esperantisto). En Pekino li ne nur lekciis en la universitato, sed ankaŭ prelegis pri Esperanto en aliaj kunvenoj kaj kontribuis al tiea movado. Ankaŭ pri sociaj problemoj li parolis antaŭ la ĉina junularo, foje severe kritikante la feŭdisman socian sistemon, kaj ilin agitis. La kolekto de liaj paroladoj estis tradukita en la ĉinan lingvon kaj eldonita en 1924.
Eb julio, li portempe forlasis Pekinon por ĉeesti la 14-an Universalan Kongreson en Helsinko kaj revenis nur en novembro. Dum lia forestado Lusin verkis rakonton pri nia heroo: 

“Kelkan tempon post tio, kiam la blinda poeto s-ro Vasilij Eroŝenko estis alveninta al Pekino kun sia gitaro, li plendis al mi: “Solece! Solece! Tiel solece kiel en la dezerto!”…” 
(“La komedio de la anasoj”, la Esperanta traduko en Noveloj de Lusin, 1974).

En Ĉinio Eroŝenko komencis verki originale en Esperanto, interalie rakontojn: “Unu paĝeto en mia lerneja vivo” kaj “Turo por fali”, kiujn Hujucz tradukis por Fabelaro de Eroŝenko. En 1923 Hujucz en Ŝanhajo eldonis lian Esperantan libron, la unuan kaj solan dum lia vivo: La ĝemo de unu soleca animo, en kiu oni kolektis tri rakontojn: “Unu paĵeto…”, “La tago de l’ monad paciĝo” kaj “Rakontoj de velkinta folio”, kaj kvar poemojn. Tiel li debutis kiel verkisto Esperanta. Dum la eŭropanoj apenaŭ tion rimarkis, samideanoj en Japanio, Ĉinio kaj ankaŭ Koreio tre ŝatis liajn verkojn kaj ofte multobligis ilin kiel legolibrojn. Jen fragmento de unu el liaj ŝatataj ĉefverkoj:

“Estis printempo, la verdaj folioj de l’ arbo antikva tremis de amo kaj ĝojo. Ĉio ridetis: la blua ĉielo, la suno fiera, la strangaj nubetoj serĉantaj feliĉon en la spaco senlima. Tiun tagon printempan venis al la arbo antikva malgranda infano, venis naŭ-jara knabino; ŝi ankaŭ ridetis, ŝi ankaŭ tremis de l’ amo kaj ĝojo. Ŝiaj okuloj briletis de ia kaŝita espero.
Ŝi diris: “Ho, bona arbo kun verdaj folioj, ĉu estas vere ke ĉiuj homoj estas mortemaj? Ĉu tio signifas ke mia frato ankaŭ devas nun morti?...” (“Rakontoj de velkinta folio”, 1922)

Ankaŭ la verkadon en la japana lingvo li daŭrigis en Ĉinio, diktante al japanaj junuloj loĝantaj en Pekino. Kelkaj verkoj estis publikigitaj en japanaj gazetoj kaj kelkaj estis tradukitaj en la ĉinan lingvon fare de Lusin kaj aliaj. (En 1931 oni eldonis alian verkaron tradukitan de la verkisto-esperantisto Bakin [1905-]).

Reveno al la patrujo.
En 1923 li denove forveturis de Pekino al Nurenbergo por la 15-a UK, kie li revidis la malnovajn amikojn P.Blaise kaj W.P. Merrick el Britio. Per la deklamo de sia poemo “Antaŭdiro de la ciganino”, li gajnis la unuan premion en konkurso por la plej bona prononco de Esperanto.
Kvankam li estis daŭre pagata de la universitato en Pekino, li tamen ne plu reiris al ĝi. Li restis en okcidenta Eŭropo, vivis inter blindaj samideanoj en Germanio kaj Francio, kaj partoprenis la sekvantan kongreson en Vieno, kie li revidis la malnovan amikon el Ĉinio, Cai Yuanpei. Tiujare kelkaj malnovaj amikoj el Japanio revidis lin en Parizo.
Li revenis al Moskvo nur en aŭtuno de 1924. En la fino de tiu jaro kelkaj japanaj junuloj venis al Moskvo por studi en KUTV (Komunista Universitato por Orientaj Laboruloj je la nomo de Stalin), kaj bezonante rusan interpretiston, ili petis al la aŭtoritatoj dungi Eroŝenkon, fame konatan inter japanaj maldekstruloj. Li aperis ĉe la junuloj kaj helpis ilian studadon.
En oktobro de 1927, lia japana amiko AKITA Uzyaku venis al la ĉefurbo de Sovetio kiel gasto je la deka datreveno de la oktobra revolucio kaj restis ĝis la sekvanta printempo. Eroŝenko vizitis la malnovan amikon preskaŭ ĉiutage kaj helpis ties ekzercadon en la rusa lingvo. Kiam Akita faris radio-prelegon pri la japana proleta literaturo en Esperanto en januaro 1928, Eroŝenko kunlaboris por pretigi la manuskripton.
Ĉirkaŭ tiu tempo li laboris en VOS (Tutrusia Asocio de Blinduloj), sed en la somero de 1929 li vojaĝis al la Ĉukotka duoninsulo, la nordorienta ekstremo de Siberio. Laŭ sia klarigo, li iris tien por studi la vivkondiĉojn de tieaj blinduloj kaj por revidi sian fraton Aleksandr, veterinaro studanta la tundrajn cervojn. Li tamen tie pasigis kelkajn ege angorajn monatojn almenaŭ de julio ĝis la sekvanta printempo.
Reveninte el la tundra Siberio, li verkis kelkajn kortuŝajn verketojn originale en Esperanto: “Ĉukĉa elegio”, “Ĉukĉa idilio”, “Blindaj ĉukĉoj” – “Filip Onkudinov” kaj “La destinita vivi”. Ili estis senditaj al lia malnova amiko W.P.Merrick, tiam la kasisto de Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj, kaj publikigitaj en ĝia brajla organo Esperanta ligilo kaj du el ili ankaŭ en ĝia Ligilo por vidantoj. Kvankam gramatikaj eraroj kaj kuriozaĵoj ne mankis en liaj fruaj verkoj publikigitaj en Ĉinio, tiaj mankoj preskaŭ forestis en tiuj de Esperanta ligilo. Kaj “lia justamo ankoraŭ ne velkis sub la sovetia reĝimo”
(MIYAMOTO Masao: “Pri la literatura merito de Vasilij Eroŝenko”, 1981).

“Ho homa avido, ĉu iam vi ekdormos ankaŭ?
Zumadas moskitoj, sidiĝas surmaren, al mi suĉas la sangon. –Sen sango ne povas ja vivi moskitoj, -- sen sango ne vivas la homo. –Korvo, ho korvo, vi estas malbona nigra birdo.
Mi palpe karesas malgrandajn ŝtonetojn: vi estis ja iam rokego, vi baldaŭ iĝos marsablo, kaj poste vi iĝos nur polvo. – Ni ĉiuj iĝos ja polvo, mi, mia hundo, mia bajdaro. –Korvo, ho korvo, vi estas malbona nigra birdo”. (“Ĉukĉa elegio”, 1933).

Kie li vivis post tio? Ni havas malmulte de sovetaj informoj. Sed laŭ la esploro de sovetaj biografoj, estas konate, ke en 1935 li iris al Kuŝka en Turkmenio kaj laboris en lernejo por blindaj infanoj, komence kiel ĝia estro kaj poste kiel simpla instruisto. Li vivis dek jarojn en la plej suda ekstremo de Sovetio, proksima al la landlimo de Afganistano, dum ekstere furiozis la “Granda Purigo” de la stalina reĝimo kaj la dua mondmilito. Kiam la sovetaj esperantistoj estis persekutataj kaj pereigataj, tiam li priskribis per la Esperanta brajlo la putriĝantajn reĝimon kaj burokratismon en “La trimova ŝakproblemo”:

“Nun aplaŭdis la eŭropanoj kaj la indiĝenoj malserene silentis. Tamen iu kriis: “Ne instrui, sed lerni de ili vi devas la komunismon!”
La kuracisto ekfulmis pro la frazo kaj ekatakis per la plej ofendaj vortoj. Mi sciis, kiu diris la frazon sed certe ne volis perfidi la dirinton, do mi nur konstatis, ke la frazon diris ne mi, kvankam ĝi ekzakte esprimis mian penson: ne instrui sed lerni de la ĉukĉoj la komunismon devas vi, eŭrope edukita homaĉo”. (“La trimova ŝakproblemo”, verkita en 1938, kaj publikigita nur en 1947 en Esperanta ligilo).

Nur post la milito en 1946 li revenis al Moskvo, kaj en 1949 iris al Taŝkento, kie li instruis en blindula lernejo. Malsaniĝinte li baldaŭ reiris al la naskiĝloko en Obuĥovka kaj mortis la 23-an de decembro 1952. Ĝis la lasta momento li verkadis, sed la manuskriptoj perdiĝis sen spuroj. Neniu scias, kian kaj en kiu lingvo li verkis sian lastan verkon.
Liaj amikoj en la oriento aŭdis pri lia morto nur en 1959. En 1956 japana verkisto-esperantisto, TAKASUGI Itiro (1908--), verkis lian biografion, kaj ankoraŭ ne sciante lian morton, tiu esprimis sian esperon retrovi lin ie en Siberio. Poste, ricevinte sciigon de lia morto, Takasugi reverkis la biografion kaj ankaŭ tradukis kaj kompilis la trovitajn verkojn en tri volumojn, kiuj estis eldonitaj en 1959. En 1982 Takasugi denove reverkis la biografion, kiun eldonis unu el la plej prestiĝaj eldonejoj en Tokio.
Ankaŭ MIYAMOTO Masao (1913-1989) rimarkis lian meriton kaj plurfoje eldonis liajn Esperantajn verkojn kaj esperantigis kelkajn el la japanlingvaj verkoj. La verkinto de ĉi tiu artikolo komencis laŭ la gvidado de Miyamoto la kompiladon de la verkaro de Eroŝenko en Esperanto kaj eldonis ĝis nun kvar volumojn.

Rekono kreskas malrapide.
Liaj samlandanoj rimarkis lian meriton nur post lia morto kaj komencis paroli pri li nur post la morto de Stalin. Oni eldonis elektitajn verkarojn en la rusa lingvo en 1962 kaj 1977, kaj sekvis la ukraina lingvo en 1969. Liaj biografioj aperis en la rusa en 1975 kaj en la ukraina en 1977. La 100-jaran datrevenon de lia naskiĝo en 1990 oni festis en lia hejmlando kun gastoj el aliaj landoj, kaj tiel revivigis la amikon de Lusin el la legendo.
Kaj ankaŭ la kompilintoj de novaj antologioj ekatentis pri liaj verkoj: Esperanta antologio kaj Trezoro unuafoje prezentas liajn verkojn al la monda legantaro. Ni estu fieraj, ke inter la adeptoj de Esperanto, kiun kreis Zamenhof, iam estis tia mirinda granda homo, kia Eroŝenko!

Verkoj de V.Eroŝenko  nun haveblaj en Esperanto:
Lumo kaj ombro: originalaĵoj verkitaj en Ĉinio, 95 p.;
La tundro ĝemas: originalaĵoj verkitaj en Sovetio. Suplemento: “Skizo pri la vivo de V.Eroŝenko”, 83 p.;
Malvasta kaĝo: tradukitaj verkoj el la japana (trad. Miyamoto). Suplemento: “Kaŝitaj vortoj”; “Pri la literatura merito de V.Eroŝenko”, 87 p.;
Stranga kato: tradukitaj verkoj el la japana (trad. Mine). 82 p.;
Ĉiuj verkoj eldonitaj en Toyonaka de Japana Esperanta Librokooperativo.
Du originalaj rakontoj troviĝas en volumo 1 de Trezoro. La Esperanta novelaro. 948 p., kaj unu poemo en Esperanta antologio 1887-1981. 887 p.
Esperanto, 1990/12(1020), p.225-228.